Wersja polska nglish version
Logo Studia Socjologiczne
Logo PAN Logo UW

Studia Socjologiczne nr 2/2020 (237)

Studia Socjologiczne nr 2/2020 (237)
Łukasz Afeltowicz, Krzysztof Pietrowicz, Radosław Sojak: Chocholi taniec. O krytyce teorii aktora-sieci w An Invasion of Tricksters Michała Kaczmarczyka, s. 5–28 (DOI: 10.24425/sts.2020.132459)

W polskiej socjologii panuje szereg nieporozumień wokół teorii aktora-sieci (ANT). Świetnie obrazuje to tekst An Invasion of Tricksters. Niniejszy artykuł jest odpowiedzią na jego zarzuty. Ambicje naszego tekstu wykraczają poza ukazanie błędów interpretacyjnych i innych niedostatków tego artykułu. Przede wszystkim konfrontujemy tu rożne strategie korzystania przez socjologów z ustaleń filozoficznych i omawiamy ich przydatność naukową. Dodatkowo oferujemy własną, wewnętrzną krytykę ANT.

Słowa kluczowe: teoria aktora-sieci; konstruktywizm; wojny o naukę; filozofia nauki
Pobierz Studia Socjologiczne nr 2/2020 (237) w pdf
Michał Kaczmarczyk: Dyskretny urok irracjonalizmu (odpowiedź na Chocholi taniec), s. 29–37 (DOI: 10.24425/sts2020.132460)

Odpierając zarzuty polemistów, autor artykułu zwraca uwagę na dużą rolę jasności i precyzji pojęć w prowadzeniu polemik naukowych oraz wyjaśnia bronione przez siebie wcześniej stanowisko umiarkowanego konstruktywizmu w socjologii. W konkluzji przypisuje swym krytykom nie w pełni wyartykułowany irracjonalizm, który wynika, jego zdaniem, zarówno z fascynacji myślą społeczną Brunona Latoura, jak i z powierzchownej interpretacji Maksa Webera.

Słowa kluczowe: konstruktywizm; irracjonalizm; Bruno Latour; Max Weber
Pobierz Studia Socjologiczne nr 2/2020 (237) w pdf
***
Ariel Modrzyk: Normy średniego zasięgu i kwestia normatywnej integracji społecznej, s. 39–62 (DOI: 10.24425/sts.2020.132461)

Celem tekstu jest dyskusja z teoriami mówiącymi o tym, że dzisiejsze społeczeństwa nie są zdolne do integracji opartej na powszechnie podzielanych normach. Teza o „zaniku wspólnych sensów” daje obraz społeczeństwa jako agregatu jednostek lub skonfliktowanych grup. Jako kontrprzykład do takich konkluzji autor proponuje pojęcie norm średniego zasięgu. Zgodnie z prezentowanym ujęciem, takie normy mogą łączyć zróżnicowanych aktorów społecznych i być powszechnie uznawane. Wspólna normalność może być negocjowana oddolnie i niekoniecznie jest odgórnie narzucana przez różne formy władzy społecznej. Przykłady takich norm autor znajduje w rzeczywistości życia codziennego. Zalicza do nich normę niemarnowania żywności, regułę gościnności, szacunku dla żałoby, opiekuńczość wobec dzieci oraz dbanie o własne zdrowie.

Słowa kluczowe: normy; integracja społeczna; socjologia życia codziennego; wspólnotowość; marnotrawstwo żywności
Pobierz Studia Socjologiczne nr 2/2020 (237) w pdf
Mateusz Błaszczyk, Ewa Banaszak: Społeczne rozumienia kultury, s. 63–82 (DOI: 10.24425/sts.2020.132462)

W artykule podjęto próbę systematyzacji sposobów konceptualizacji pojęcia kultury przez jej rzeczywistych i potencjalnych konsumentów. Rozumienie kultury traktujemy jako poznawczy element postawy, który jest powiązany z praktykami uczestnictwa w kulturze. Badania jakościowe, prowadzone w ramach ewaluacji Europejskiej Stolicy Kultury Wrocław 2016, pozwoliły zidentyfikować cztery odmienne sposoby rozumienia kultury, które określają nadawany jej sens, znaczenie oraz sposoby uczestnictwa. W konkluzjach omawiamy zasadnicze czynniki różnicujące podejście do kultury. Wskazujemy także, że skuteczna polityka zorientowana na zwiększanie uczestnictwa w kulturze nie może ograniczać się do tworzenia oferty, ale powinna uwzględniać także kształtowanie i upowszechnianie inkluzywnych sposobów rozumienia kultury.

Słowa kluczowe: uczestnictwo w kulturze; rozumienie kultury; polityka kulturalna; Europejska Stolica Kultury
Pobierz Studia Socjologiczne nr 2/2020 (237) w pdf
Dawid Krysiński, Aneta Uss-Lik, Barbara Szczepańska: Od miasta dla samochodów do zielonej oazy? Partycypacyjny model polityki miejskiej a kształtowanie się grup interesu, s. 83–110 (DOI: 10.24425/sts.2020.132463)

Celem artykułu jest próba określenia potencjału do krystalizacji grup interesu w partycypacyjnym zarządzaniu miastem. W pracy zarysowano podwaliny tego modelu oraz zwrócono uwagę, że wdrażanie przez samorząd paradygmatu partycypacyjnego oznacza włączenie we współrządzenie mieszkańców w odmiennymi oczekiwaniami. Wykorzystując dane Wrocławskiej Diagnozy Społecznej 2014, zidentyfikowano pięć potencjalnych grup interesu. Zdefiniowano także potencjał ich mobilizacji do wyrażania i obrony swoich interesów. Ustalono również, w jakim stopniu poziom zaangażowania obywateli w artykulację wspomnianych interesów wynika ze stylu życia, a jak dalece wpływa na to ulokowanie jednostek w strukturze społecznej. Końcowa część odpowiada na pytanie o koncyliacyjny i antagonistyczny potencjał wyodrębnionych orientacji, a także o przyszłość polityki miejskiej.

Słowa kluczowe: partycypacja społeczna; samorząd lokalny; ruchy miejskie; polityka miejska
Pobierz Studia Socjologiczne nr 2/2020 (237) w pdf
Justyna Struzik: Lawirowanie. Praktyki w świecie polityki HIV/AIDS, s. 111–134 (DOI: 10.24425/sts.2020.132464)

Artykuł prezentuje praktyki działania związane z politykami HIV/AIDS, wprowadzając emiczną kategorię lawirowania. Lawirowanie oznacza, z jednej strony, ciągłe weryfikowanie, negocjowanie i potwierdzanie możliwości działania oraz ich granic w danym polu. Z drugiej uwypukla aktywną stronę zaangażowania, działanie „mimo” i w kontekście przeciwności. Autorka opiera rozważania na badaniach jakościowych. Wykorzystując antropologiczną koncepcję światów polityki jako metodę analizy i rozumienia pojęcia polityki społecznej, demonstruje, jak owe polityki są przeżywane, negocjowane i podtrzymywane przez różnych aktorów społecznych. Polem analizy są działania związane z używaniem prezerwatywy w profilaktyce oraz praktyki podejmowane w kontekście ograniczonych środków finansowych na działania społeczne.

Słowa kluczowe: polityka społeczna; socjologia seksualności; aktywizm społeczny; polityka HIV/AIDS
Pobierz Studia Socjologiczne nr 2/2020 (237) w pdf
Justyna Sarnowska, Paula Pustułka, Iga Wermińska-Wiśnicka: Słabe państwo i solwatacja społeczna w obszarze łączenia pracy z rodzicielstwem, s. 135–162 (DOI: 10.24425/sts.2020.132465)

Celem artykułu jest wyjaśnienie powiązań między trzema poziomami rzeczywistości społecznej związanej z pracą i rodzicielstwem, tj.: makro – polityką państwa i koniunkturą gospodarczą, mezo – strukturą organizacyjną i sieciami społecznymi oraz mikro – indywidualnymi strategiami rodziców-pracowników w łączeniu obowiązków domowych i zawodowych. Proponujemy koncepcję solwatacji społecznej, która ilustruje „rozpuszczanie się” porządku prawnego narzuconego przez państwo w substancji społecznej i powoduje odmienność mikroracjonalnych strategii pracujących rodziców od założeń systemowych. Wskazujemy na sferę mezo, zoperacjonalizowaną jako kultura organizacyjna miejsca pracy i sieci społeczne rodziców. Zastanawiamy się, jakie są wpływy oczekiwań pracodawców i współpracowników na praktyki godzenia obowiązków rodzinnych i zawodowych przez jednostki.

Słowa kluczowe: słabe państwo; praktyki rodzinne; mikroracjonalność; solwatacja społeczna
Pobierz Studia Socjologiczne nr 2/2020 (237) w pdf
Anna Wylegała: Nowi właściciele dworów i pałaców ziemiańskich: próba portretu zbiorowego, s. 163–192 (DOI: 10.24425/sts.2020.132466)

Artykuł ma na celu sportretowanie szczególnej grupy nowych mieszkańców wsi: osób, które po 1989 roku kupiły dawny dwór lub pałac ziemiański i traktują go przede wszystkim jako dom prywatny. Bazując na 17 wywiadach z 19 osobami, autorka szuka cech wspólnych łączących rozmówców, analizując ich doświadczenie biograficzne i funkcjonowanie jako właścicieli obiektu zabytkowego. Przedstawia ich motywacje, styl życia, postawy wobec ziemiańskiego dziedzictwa oraz członkostwo w szerszych środowiskach związanych z etosem ich grupy. Teoretyczną podstawę tekstu stanowią badania biograficzne, studia nad stylem życia i etosem.

Słowa kluczowe: styl życia; wieś; biografia; ziemiaństwo; etos
Pobierz Studia Socjologiczne nr 2/2020 (237) w pdf
***
Grzegorz Wójcik: Polsko–norweskie spojrzenie na równość płci i jakość życia, s. 193–203 (DOI: 10.24425/sts.2020.132467)
Pobierz Studia Socjologiczne nr 2/2020 (237) w pdf
Młoda socjologia
Patryk Moszka: Aktywizm na rzecz równości i różnorodności osób LGBTQ+
Pobierz Studia Socjologiczne nr 2/2020 (237) w pdf

Numer bieżący

Studia Socjologiczne nr 3/2020 (238)